دستگاه اکتی‌گرافی (Actigraphy)

اکتی‌گرافی یک روش غیرتهاجمی برای ثبت دوره­های فعالیت و استراحت انسان است. یک دستگاه کوچک اکتی‌گراف شبیه قاب ساعت مچی است که به دست بسته می­شود. واحد شتاب سنج اکتی-گراف به طور مستمر حرکت را ثبت می­کند و برخی از واحدها نور محیط را نیز ثبت می­کنند. در ادامه داده­ ها با کامپیوتر خوانده و تجزیه و تحلیل می­شوند؛ در برخی از برندها داده­ها به صورت هم زمان منتقل و تجزیه و تحلیل می­شوند. اکتی گرافی به طور فعال در جهت مطالعات مربوط به خواب از اوایل سال 1990 مورد استفاده قرار می­ گیرد.

هدف از اکتی‌گرافی:

1. بررسی الگوهای خواب

برای این منظور اکتی-گراف معمولا به دست غیر غالب بسته می­شود. این برای تعیین الگوهای خواب و ریتم شبانه روزی است و هر بار ممکن است برای چند هفته استفاده شود. در تنظیمات پزشکی، برای مدتی طولانی از سومنوگرافی به عنوان "استاندارد طلایی ارزیابی خواب" یاد می­شده است. اما از سال 1990، اکتی گرافی به طور فزاینده­ای در جهت ارزیابی رفتار خواب و بیداری استفاده می­شود. مطالعات نشان داده است که اکتی‌گرافی از آن جهت که ارزان­تر و مانند سومنوگرافی دست و پاگیر برای بیمار نیست، برای تحقیقات خواب مناسب است. برخلاف سومنوگرافی، اکتی گرافی به بیمار اجازه حرکت می­دهد که روال معمولی خودش را ادامه دهد. درحالی که داده­های مورد نیاز در خواب طبیعی او در حال ضبط است؛ به طور کلی در این روش ممکن است اندازه­گیری داده اجرایی­تر باشد. از آنجا که اکتی‌گرافی­های خواب مقرون به صرفه‌تر از پلی سومنوگرافی است، استفاده از آنها در مطالعات گسترده می­تواند کاربردی بیشتر داشته باشد. واقعیت این است که همزمان با حفظ تحرک، اکتی‌گرافی نتیجه قابل اعتماد را با دقتی نزدیک به سومنوگرافی ارائه می­کند (بیش از 90%).

اکتی‌گرافی جهت ارزیابی خواب آلودگی روزانه در آزمایشگاه آزمون خواب مناسب است. این روش برای ارزیابی بالینی خواب مانند اختلالات ریتم خواب، خواب آلودگی بیش از حد و سندروم پای بی­قرار استفاده می­شود. همچنین برای ارزیابی اثربخشی فارماکولوژیک نیز می­توان مفید باشد. علاوه بر این، از این روش به طور فزاینده در آزمایش­های جدید بالینی مواد مخدر که کیفیت خواب به عنوان یک شاخص خوب از کیفیت زندگی دیده می­شود، استفاده می‌شود.

2. فعالیت

اکتی‌گراف­های فعالیت سنج، قابل پوشیدن هستند و مشابه قدم‌شمار استفاده می­شوند، مانند دور کمر و نزدیک ران. آنها برای تعیین زمان فعالیت در بیداری و برآورد مقدار کالری سوخته شده توسط شخص استفاده کننده، مناسب هستند.

3. جنبش

اکتی‌گراف جنبش‌سنج به طور کلی بزرگتر است و به شانه بازوی غالب بسته می­شود. این وسیله شامل یک اکتی‌گراف سه بعدی و دارای نرخ نمونه‌گیری بالا و حافظه زیاد است. اکتی‌گراف جنبش‌سنج فقط برای چند ساعت استفاده می­شود و می­تواند برای تعیین مشکلات راه رفتن و سایر اختلالات فیزیکی استفاده شود.

مشخصات دستگاه اکتی‌گرافی

این دستگاه شامل موارد زیر است:

  • یک شتاب سنج اکتی‌گراف.
  • یک فیلتر پایین‌گذر که هر سیگنالی با فرکانس پایین و حدود 2-3 هرتز را فیلتر می­کند، در نتیجه ارتعاشات خارجی نادیده گرفته می­شود.
  • یک زمان‌سنج برای شروع/ پایان اکتی‌گراف در زمان­های خاص، و برای تجمع مقادیر برای یک بازه زمانی.
  • یک حافظه برای ذخیره مقادیر حاصل شده.
  • یک رابط کاربری، معمولاUSB ، سریال، یا وایرلس کم مصرف، جهت برنامه‌ریزی زمان‌سنج و بارگیری داده­ها از حافظه.

روش اندازه‌گیری

اکتی‌گرافی روش­های مختلفی برای جمع آوری داده‌ها از شتاب‌سنج به حافظه دارد. ZCM (روش عبور از صفر) تعداد دفعاتی که در هر دوره شتاب‌سنج از صفر عبور می‌کند. PIM (حالت متناسب با انتگرال) اندازه‌گیری سطح زیر منحنی، و این عدد برای هر دوره زمانی اضافه می­شود. TAT (زمان بالای حد آستانه) از یک آستانه خاص استفاده می­شود، و طول زمانی که موج بالای حد آستانه است، اندازه‌گیری می­شود. مقالات نشان می­دهد که PIM بیشترین دقت اندازه‌گیری برای خواب و فعالیت فراهم می­کند، هرچند تفاوت آن با ZCMکم است.

ویژگی‌های دستگاه اکتی‌گراف

اکتی‌گراف در ابعاد و سایزهای بسیار متفاوتی موجود است و می­تواند جهت اندازه‌گیری­های متفاوت گسترش یابد. با این حال، برخی عوامل محدود کننده آن در زیر آمده است:

  • نرخ نمونه‌گیری: با فواصل یک دقیقه­ای جزئیات خوبی برای اندازه‌گیری خواب می­دهد، اما برای سایر شاخص­ها می­تواند بسیار کند باشد.
  • مقدار حافظه: همراه با نرخ نمونه‌گیری، مقدار حافظه استفاده شده مشخص می­شود.
  • مصرف باتری: برخی از اکتی‌گراف­ها عمر باتری کوتاهی دارند.
  • وزن: هرچه وزن اکتی‌گراف بیشتر باشد، استفاده از آن مشکل­تر است.
  • مقاومت در برابر آب: برای اندازه‌گیری مناسب از آن اغلب مطلوب است که برای زیر دوش و وان حمام ضد آب باشد، یا حتی در حال شنا / غواصی.

برای بعضی کاربردها، موارد زیر مثال­هایی از ویژگی­های اضافی هستند:

  • قابلیت ساعت مچی: ایجاد جذابیت بیشتر برای کاربر.
  • سنسور جهت نمایش:
  • درجه حرارت
  • روشنایی محیط
  • سطح صدا
  • لرزش پارکینسون
  • مقاومت پوست
  • جریان کامل داده­ هایEEG